Sistemet BESS (me bateri) në Maqedoni

Rritja e shpejtë e prodhimit të energjisë elektrike nga dielli dhe era ka hapur një pyetje të re për sistemin elektroenergjetik: si të përdoret energjia e prodhuar atëherë kur është më e nevojshme, dhe jo vetëm atëherë kur kushtet atmosferike mundësojnë prodhimin?

Pikërisht këtu sistemet BESS marrin një rol qendror.

BESS (Battery Energy Storage System) është një sistem me bateri për ruajtjen e energjisë elektrike, i cili mundëson që energjia elektrike të merret nga një central elektrik ose nga rrjeti, të ruhet dhe më pas të dorëzohet sërish kur kjo është teknikisht ose ekonomikisht e arsyeshme.

Për investitorët në Maqedoni, BESS nuk është më vetëm një shtesë teknike e një centrali diellor ose me erë. Ligji i ri për Energjetikë e njeh ruajtjen e energjisë si veprimtari të veçantë, parashikon disa modele të projekteve BESS dhe, për centrale të caktuara që përdorin burime të ndryshueshme të energjisë së rinovueshme, vendos edhe detyrimin për instalimin e një sistemi të ruajtjes.

Edhe interesi i tregut është i konsiderueshëm. Plani Vjetor për Ndërtimin e Objekteve Energjetike për vitin 2026 përfshin 96 sisteme të ruajtjes, prej të cilave 77 janë të integruara në centrale ekzistuese ose të reja dhe 19 janë sisteme të pavarura. Fuqia totale e planifikuar e tyre është rreth 2.027 MW, me kapacitet ruajtjeje prej rreth 4.961 MWh dhe me vlerë të parashikuar investimi prej afërsisht 1,98 miliardë euro. Këto shifra u referohen projekteve të përfshira në Plan dhe nuk nënkuptojnë se të gjitha janë tashmë të ndërtuara ose se domosdoshmërisht do të realizohen.

Çfarë është BESS dhe pse është i rëndësishëm?

Te projektet BESS duhet të dallohen dy parametra themelorë:

MW (megawatt) tregon fuqinë – përkatësisht sa energji elektrike sistemi mund të marrë ose të dorëzojë në një moment të caktuar.

MWh (megawatt-hour) tregon kapacitetin – përkatësisht sa energji elektrike mund të ruajë sistemi.

Për shembull, një BESS me fuqi prej 10 MW dhe kapacitet prej 20 MWh, në një shembull të thjeshtuar, mund të funksionojë afërsisht dy orë me fuqi maksimale prej 10 MW.

Ky dallim është thelbësor si nga aspekti juridik, ashtu edhe nga ai komercial. Raporti MW/MWh ndikon në kushtet teknike, kyçjen në rrjet, kontratat me prodhuesin e baterive, garancitë e performancës dhe burimet potenciale të të ardhurave.

BESS mund të përdoret për disa qëllime: ruajtjen e energjisë së prodhuar nga një central diellor ose me erë, optimizimin e kohës së shitjes së energjisë elektrike, ofrimin e shërbimeve sistemore dhe balancuese, zvogëlimin e kufizimeve të prodhimit, si dhe menaxhimin e konsumit te përdoruesit industrialë.

Por secili prej këtyre modeleve ka strukturë të ndryshme juridike dhe kontraktuale.

Cila është korniza juridike për BESS në Maqedoninë e Veriut?

Akti kryesor është Ligji për Energjetikë, i publikuar në “Gazetën Zyrtare të RMV-së” nr. 101/2025, i cili zbatohet nga 29 maji 2025. Ligji është ndryshuar gjatë vitit 2025 dhe përsëri në korrik 2026, me ndryshimet e publikuara në “Gazetën Zyrtare të RMV-së” nr. 172/2026.

Nga korriku 2026 ekziston edhe një Ligj i veçantë për Shfrytëzimin e Energjisë nga Burimet e Rinovueshme, si lex specialis për një sërë çështjesh që lidhen me energjinë e rinovueshme. Megjithatë, regjimi juridik bazë për ruajtjen e energjisë elektrike vazhdon të rregullohet me Ligjin për Energjetikë.

Në varësi të projektit konkret, paralelisht mund të jenë relevante edhe rregullat për ndërtimin dhe planifikimin hapësinor, kyçjen në sistemin elektroenergjetik, licencimin, mbrojtjen e mjedisit jetësor, mbrojtjen nga zjarri, si dhe dispozitat për bateritë, akumulatorët dhe menaxhimin e mbetjeve.

Prandaj, një projekt BESS nuk duhet të analizohet vetëm si “blerje e baterisë”. Struktura juridike fillon shumë më herët – me zgjedhjen e modelit të projektit, lokacionit dhe mënyrës së kyçjes në rrjet.

Katër modele të ruajtjes sipas Ligjit për Energjetikë

Neni 130 i Ligjit për Energjetikë bën një dallim të rëndësishëm ndërmjet mënyrave të ndryshme në të cilat mund të kryhet ruajtja e energjisë elektrike.

Ligji parashikon:

sistem të pavarur të ruajtjes, i menaxhuar nga një operator i ruajtjes dhe që nuk është pjesë e centralit elektrik të një prodhuesi ose e një konsumatori;
sistem ruajtjeje si pjesë përbërëse e një centrali elektrik me fuqi të instaluar prej së paku 1 MW, për të cilin është relevant regjimi i autorizimit për ndërtim;
sistem ruajtjeje si pjesë përbërëse e një centrali elektrik me fuqi nën 1 MW, për të cilin Ligji nuk kërkon autorizim të veçantë për ndërtimin e sistemit të ruajtjes, përkatësisht të centralit elektrik; dhe
sistem ruajtjeje si komponent plotësisht i integruar i rrjetit të sistemit të transmetimit ose shpërndarjes, nën kushte të veçanta ligjore.

Kjo ndarje është e rëndësishme sepse një projekt standalone BESS dhe një BESS i integruar në një central fotovoltaik nuk kalojnë domosdoshmërisht nëpër të njëjtën procedurë rregullatore dhe të licencimit.

Ligji përcakton gjithashtu se një sistem ruajtjeje që është pjesë përbërëse e një centrali elektrik dhe ka fuqi të instaluar deri në 40% të fuqisë së instaluar të centralit elektrik konsiderohet sistem i integruar i ruajtjes. Një sistem i tillë mund të ruajë energjinë elektrike të prodhuar nga njësitë e veta gjeneruese, por edhe energji elektrike të marrë nga rrjeti dhe më pas ta dorëzojë atë sërish në rrjet, brenda fuqisë maksimale të njëkohshme të miratuar të kyçjes.

Kjo është veçanërisht e rëndësishme për modelin afarist të projektit: një BESS i integruar nuk duhet domosdoshmërisht të kufizohet vetëm në “ruajtjen” e prodhimit të vet diellor.

A është BESS i detyrueshëm për centralet diellore dhe ato me erë?

Kjo është një nga çështjet më të rëndësishme në kornizën aktuale juridike.

Në tekstin fillestar të Ligjit për Energjetikë të vitit 2025, neni 87 paragrafi 15 parashikonte që centralet elektrike që përdorin burim të ndryshueshëm të energjisë së rinovueshme duhet të kenë sistem ruajtjeje me fuqi të instaluar të barabartë me 20% të fuqisë së instaluar të centralit elektrik. E njëjta dispozitë kërkonte që kapaciteti i ruajtjes të mundësonte cikël ngarkimi dhe shkarkimi prej së paku dy orësh me fuqinë maksimale të instaluar të sistemit të ruajtjes.

Megjithatë, me ndryshimin e Ligjit të miratuar në korrik 2026, 20% fikse u zëvendësua me interval prej së paku 20% deri në më së shumti 40% të fuqisë së instaluar të centralit elektrik. Ndryshimi nuk e eliminon kriterin ekzistues prej dy orësh.

Në praktikë, nëse si shembull të thjeshtuar marrim një central fotovoltaik prej 10 MW, intervali ligjor i fuqisë së BESS do të ishte nga 2 MW deri në 4 MW. Në nivelin minimal prej 2 MW, kushti prej së paku dy orësh do të nënkuptonte të paktën 4 MWh kapacitet; ndërsa te 4 MW, kjo do të ishte 8 MWh.

Megjithatë, dispozita e vitit 2026 duhet të zbatohet me kujdes. Ajo përcakton një interval ligjor prej 20% deri në 40%, por dimensionimi konkret i një projekti duhet të verifikohet së bashku me Planin Vjetor, analizat e rrjetit dhe të tregut, kushtet e kyçjes dhe aktet që lidhen me investimin konkret. Vetë ekzistenca e këtij intervali nuk duhet të interpretohet automatikisht si e drejtë e pakufizuar e investitorit që në mënyrë të njëanshme të zgjedhë cilëndo vlerë brenda këtij intervali.

Ndryshimet e korrikut 2026 kanë vendosur edhe një përjashtim: ky detyrim nuk zbatohet për një central elektrik ose objekt prodhimi, ndërtimi i të cilit financohet nga Buxheti i Republikës së Maqedonisë së Veriut ose nga një hua për të cilën shteti jep garanci.

Plani Vjetor bëhet pjesë e rëndësishme e zhvillimit të projektit

Regjimi i ri energjetik e lidh zhvillimin e objekteve më të mëdha energjetike me Planin Vjetor për Ndërtimin e Objekteve Energjetike.

Në procesin e përgatitjes së tij, Ministria, MEPSO dhe operatori i sistemit të shpërndarjes së energjisë elektrike shqyrtojnë, ndër të tjera, mundësitë për kyçje, nevojën për rezerva sistemore, investimet e nevojshme në rrjet, si dhe analizat e rrjetit dhe të tregut.

Pikërisht për këtë arsye, për investitorin nuk mjafton vetëm të ketë tokë të përshtatshme dhe ofertë teknike për bateritë. Kapaciteti i rrjetit dhe statusi i projektit në procedurat përkatëse planifikuese dhe rregullatore mund të jenë vendimtare për realizimin e tij.

Plani Vjetor për vitin 2026 e ilustron mirë shkallën e interesit: përveç 77 sistemeve të integruara të ruajtjes, ai përfshin edhe 19 sisteme standalone me fuqi të përgjithshme prej 637,518 MW dhe kapacitet prej 1.494,746 MWh.

Si duket rruga rregullatore e një projekti BESS?

Nuk ekziston një listë e vetme universale e lejeve që zbatohet për çdo projekt BESS.

Procedura varet, ndër të tjera, nga:

nëse BESS është standalone apo i integruar në një central elektrik;
fuqia e instaluar;
nëse ndërtohet një objekt i ri apo BESS i shtohet një centrali ekzistues;
pronësia dhe statusi i tokës;
mënyra dhe niveli i tensionit të kyçjes;
nëse projekti kërkon leje ndërtimi ose mund të realizohet në bazë të një akti tjetër të parashikuar nga rregullat e ndërtimit;
nëse nevojitet autorizim nga Ministria;
dhe çfarë statusi të licencimit dhe të tregut do të ketë operatori.

Në aspekt praktik, zhvillimi zakonisht duhet t’i koordinojë proceset e mëposhtme:

struktura e projektit dhe struktura korporative → toka dhe dokumentacioni planifikues → statusi sipas Planit Vjetor → kyçja → dokumentacioni ndërtimor → autorizimi, kur kërkohet → vënia teknike në përdorim → licencimi → kontratat e tregut dhe të balancimit.

Rendi nuk është gjithmonë plotësisht linear. Disa procedura mbivendosen, ndërsa rezultati i njërës – veçanërisht i procedurës së kyçjes – mund të ndikojë në strukturën teknike dhe ekonomike të të tjerave.

Për një BESS që i shtohet një centrali elektrik ekzistues, duhet të kontrollohet shtesë nëse lejet ekzistuese, licenca, aktvendimi për kyçje dhe kontratat duhet të ndryshohen.

Licenca: standalone BESS dhe BESS i integruar nuk janë të njëjtë

Ruajtja e pavarur që kryhet nga një operator i ruajtjes parashikohet si veprimtari energjetike në Ligjin për Energjetikë. BESS i integruar, nga ana tjetër, mund të jetë pjesë e regjimit të licencimit të vetë centralit elektrik, në varësi të strukturës së projektit.

Praktika e Komisionit Rregullator tashmë tregon shembuj ku një licencë ekzistuese për prodhimin e energjisë elektrike është ndryshuar për shkak të integrimit të një sistemi të ruajtjes në centralin elektrik. Ky është një tregues i mirë se çështja e licencës duhet të analizohet që në fazën e strukturimit dhe jo vetëm pasi të jenë instaluar bateritë.

Për çdo projekt duhet të përcaktohen veçmas veprimtaria përkatëse energjetike, autorizimet e nevojshme dhe përmbajtja ose ndryshimi i licencës.

Kyçja në rrjet mund të jetë më e rëndësishme se vetë bateria

Nga perspektiva e investimit, një nga vlerat më të rëndësishme të BESS është aftësia për të marrë dhe për të dorëzuar energji elektrike në periudha të ndryshme.

Por BESS nuk krijon automatikisht një të drejtë të re për eksport të pakufizuar të energjisë në rrjet.

Ligji parashikon shprehimisht se sistemi i integruar mund të marrë energji nga rrjeti dhe ta dorëzojë atë sërish në përputhje me fuqinë maksimale të njëkohshme të miratuar të kyçjes. Te një central elektrik me BESS të integruar, fuqia totale që dorëzohet në sistem gjithashtu nuk duhet ta tejkalojë fuqinë maksimale të përcaktuar në aktvendimin për kyçje.

Prandaj, para blerjes së pajisjeve BESS duhet të analizohen së paku:

kyçja ekzistuese ose e planifikuar;
fuqia maksimale e lejuar e importit/eksportit;
kufizimet e mundshme në regjimet e operimit;
matjet e nevojshme, telemetria dhe kontrolli në distancë;
kushtet për pjesëmarrje në treg dhe në mekanizmin e balancimit.

Një BESS i dimensionuar gabimisht mund të jetë teknikisht i shkëlqyer, por ekonomikisht i kufizuar nëse të drejtat që burojnë nga kyçja nuk lejojnë shfrytëzimin e tij të plotë.

Nga mund të vijnë të ardhurat e BESS?

Ligji i mundëson operatorit të ruajtjes të marrë pjesë në tregjet e energjisë elektrike, përkatësisht të blejë dhe shesë energji elektrike, të ofrojë shërbime të ruajtjes dhe t’u ofrojë shërbime sistemore operatorëve të sistemit të transmetimit dhe shpërndarjes.

Nëse fuqia maksimale e njëkohshme që sistemi i ruajtjes mund ta dorëzojë në rrjet është së paku 1 MW, Ligji parashikon edhe mundësinë e lidhjes së një kontrate me operatorin e sistemit të transmetimit për pjesëmarrje në mekanizmin e balancimit.

Në varësi të modelit teknik dhe të tregut, burimet potenciale të vlerës mund të përfshijnë:

blerjen dhe ruajtjen në periudha me çmime më të ulëta dhe shitjen në periudha të tjera;
optimizimin e shitjes së energjisë nga një central fotovoltaik ose me erë;
shërbime balancuese dhe sistemore;
shërbime ruajtjeje për pjesëmarrës të tjerë në treg;
optimizimin e konsumit vetjak te përdoruesit industrialë.

Megjithatë, ekzistenca e një të drejte ligjore për pjesëmarrje në një treg të caktuar nuk do të thotë se çdo model është automatikisht ekonomikisht ose bankarisht i qëndrueshëm. Duhet të analizohen rregullat përkatëse të tregut, struktura e çmimeve, degradimi dhe numri i cikleve të baterive, kushtet e kyçjes dhe kontratat përmes të cilave do të realizohen të ardhurat.

Cilat kontrata janë kritike te një projekt BESS?

Te BESS, dokumentacioni kontraktual është po aq i rëndësishëm sa edhe lejet administrative.

1. Kontrata BESS Supply / EPC

Kontrata duhet të përcaktojë saktësisht fuqinë e garantuar në MW, kapacitetin e shfrytëzueshëm në MWh, efikasitetin, disponueshmërinë e sistemit, numrin dhe thellësinë e lejuar të cikleve, degradimin dhe testet e pranimit.

Vëmendje e veçantë duhet t’u kushtohet garancive për kapacitetin gjatë jetëgjatësisë së projektit. Një bateri që përmbush 20 MWh në datën e vënies në përdorim nuk do ta ruajë domosdoshmërisht të njëjtin kapacitet të shfrytëzueshëm pas disa vitesh.

Prandaj, kontrata duhet të përcaktojë se kush e merr përsipër rrezikun e degradimit dhe nëse prodhuesi ose kontraktuesi EPC ka detyrim për augmentation, zëvendësim të moduleve ose masa të tjera korrigjuese.

2. O&M dhe mirëmbajtja afatgjatë

Duhet të rregullohen mirëmbajtja parandaluese dhe korrigjuese, pjesët rezervë, koha e reagimit, remote monitoring, qasja në sistemet BMS/EMS, përditësimet e softuerit dhe përgjegjësia për defektet.

Te një sistem, vlera komerciale e të cilit varet nga disponueshmëria në orë të caktuara, një detyrim i thjeshtë “për ta riparuar defektin” shpesh nuk është i mjaftueshëm.

3. Kyçja dhe kontratat e tregut

Kontratat dhe aktet e kyçjes duhet të jenë në përputhje me operating model real të BESS – duke përfshirë marrjen e energjisë nga rrjeti, dorëzimin në rrjet, matjen dhe ofrimin eventual të shërbimeve balancuese ose sistemore.

Nëse të ardhurat varen nga një agregator, tregtar ose ofrues i shërbimeve të balancimit, edhe këto kontrata bëhen pjesë e analizës së bankability.

4. Financimi

Te një projekt i financuar, banka ose financuesi tjetër zakonisht do të jetë i interesuar për transferueshmërinë e kontratave kryesore, të drejtat step-in, garancitë e prodhuesit, sigurimin, kufizimet e përgjegjësisë dhe stabilitetin e të ardhurave të pritshme.

Teknologjia BESS gjithashtu kërkon një analizë të ndryshme të degradation risk, warranty risk dhe replacement cost krahasuar me një central klasik diellor.

Mbrojtja nga zjarri dhe rreziku teknik

Siguria e BESS nuk duhet të trajtohet vetëm si çështje teknike e prodhuesit.

Te sistemet me bateri janë relevante rreziqet që lidhen me mbinxehjen, zjarrin, thermal runaway, sistemet e detektimit dhe shuarjes, distancën fizike ndërmjet moduleve dhe qasjen për ndërhyrje emergjente.

Dokumentacioni rregullator maqedonas për autorizimin e objekteve të ruajtjes parashikon edhe dokumentacion që lidhet me mbrojtjen nga zjarri. Prandaj, ndarja e përgjegjësisë për fire design, compliance, testimin dhe defektin eventual duhet të rregullohet qartë edhe në dokumentacionin EPC/Supply.

Mjedisi jetësor dhe çfarë ndodh me baterinë në fund të jetëgjatësisë së saj?

Jo çdo BESS i nënshtrohet automatikisht të njëjtës procedurë mjedisore. Nevoja për leje konkrete mjedisore duhet të kontrollohet në bazë të lokacionit, madhësisë, infrastrukturës së ndërlidhur dhe konfigurimit të përgjithshëm të projektit.

Për më tepër, në Maqedoninë e Veriut është në fuqi Ligji për Menaxhimin me Bateritë dhe Akumulatorët dhe Bateritë dhe Akumulatorët e Mbetur. Te sistemet industriale të baterive të importuara duhet të kontrollohet me kohë se cili subjekt ka status dhe detyrime sipas regjimit për vendosjen e baterive në treg dhe menaxhimin e mbetjeve.

Nga perspektiva e projektit, kjo do të thotë se që në kontratën Supply/EPC është e dobishme të rregullohen çështjet që lidhen me:

largimin dhe zëvendësimin e moduleve të baterive;
transportin;
riciklimin ose trajtimin tjetër;
kostot e decommissioning;
përgjegjësinë në rast të zëvendësimit të parakohshëm ose recall.

Një kosto që do të paraqitet pas dhjetë ose pesëmbëdhjetë vitesh, megjithatë, është pjesë e ekonomisë së projektit që sot.

Çfarë po ndodh me BESS në rajon?

Maqedonia nuk është një shembull i izoluar. Në rajon, ruajtja po kalon me shpejtësi nga një teknologji plotësuese në një pjesë të rëndësishme të infrastrukturës elektroenergjetike.

Serbia tashmë e lidh integrimin e burimeve të ndryshueshme të energjisë së rinovueshme dhe kyçjen me sigurimin e kapaciteteve balancuese. Në raste të caktuara kur përdoret ruajtja me bateri, rregullativa serbe parashikon së paku 0,4 MWh kapacitet ruajtjeje për çdo MW të fuqisë së instaluar të centralit elektrik, ndërsa diapazoni përkatës rregullues duhet të jetë së paku 20%.

Bullgaria po zbaton një qasje dukshëm më të gjerë në nivel sistemi. Përmes programit RESTORE, të financuar me 603 milionë euro nga Recovery and Resilience Facility, është parashikuar infrastrukturë grid-scale me të paktën 3.000 MWh kapacitet të shfrytëzueshëm për ruajtje.

Greqia, nga ana tjetër, tashmë ka një rrugë të detajuar dhe të veçantë rregullatore për standalone electricity storage stations, duke përfshirë procedurat për Final Connection Offer dhe rregulla të veçanta të miratuara gjatë viteve 2024 dhe 2025.

Prandaj, trendi rajonal është mjaft i qartë: sa më shumë kapacitete diellore dhe me erë hyjnë në sistem, aq më e madhe bëhet vlera e fleksibilitetit, balancimit dhe ruajtjes.

Çfarë duhet të kontrollojë investitori para se të marrë vendim për BESS?

Para marrjes së vendimit përfundimtar të investimit, analiza juridike dhe komerciale e due diligence duhet së paku t’u përgjigjet pyetjeve të mëposhtme:

A do të jetë BESS një projekt standalone, pjesë e një centrali ekzistues apo pjesë e një centrali të ri elektrik?
Kush do të jetë pronari dhe kush do të jetë operatori i sistemit?
A është projekti i përfshirë në Planin Vjetor përkatës?
Cilat të drejta mbi tokën nevojiten për bateritë, nënstacionin, kabllot dhe qasjen?
Çfarë akti ndërtimor nevojitet për konfigurimin konkret?
A nevojitet autorizim nga Ministria dhe cili është regjimi i licencimit?
Sa fuqi importi/eksporti lejon kyçja?
A mund të përdoret BESS për modelin e planifikuar të tregut dhe balancimit?
A garanton kontrata EPC/Supply jo vetëm kapacitetin fillestar, por edhe performance gjatë jetëgjatësisë së projektit?
Kush e mban rrezikun e degradimit, zjarrit, zëvendësimit të moduleve dhe defektit teknologjik?
Si janë rregulluar O&M, qasja në software/BMS/EMS dhe disponueshmëria afatgjatë e pjesëve rezervë?
Kush i bart kostot dhe detyrimet për decommissioning, mbetjet dhe riciklimin?
A janë kontratat e projektit të pranueshme për një bankë ose financues tjetër?

Te një projekt BESS, përgjigjet ndaj këtyre pyetjeve shpesh janë më të rëndësishme se vetë çmimi i baterisë.

Pyetjet më të shpeshta për BESS në Maqedoninë e Veriut

A duhet çdo central fotovoltaik të ketë BESS?

Ligji për Energjetikë parashikon detyrim për centralet elektrike që përdorin burim të ndryshueshëm të energjisë së rinovueshme, në kuadër të regjimit të nenit 87. Me ndryshimet e korrikut 2026, intervali ligjor i fuqisë së instaluar të sistemit të ruajtjes është nga së paku 20% deri në më së shumti 40% të fuqisë së centralit elektrik, me kusht për cikël ngarkimi dhe shkarkimi prej së paku dy orësh. Ekzistojnë edhe përjashtime ligjore. Për një projekt konkret duhet të kontrollohen statusi i tij dhe regjimi i zbatueshëm.

A mund të ngarkohet BESS me energji elektrike nga rrjeti?

Po. Ligji parashikon shprehimisht se një sistem i integruar i ruajtjes deri në 40% të fuqisë së centralit elektrik mund të ruajë edhe energji elektrike të marrë nga rrjeti dhe ta dorëzojë atë sërish në rrjet, brenda fuqisë maksimale të njëkohshme të miratuar të kyçjes.

A mund të marrë pjesë BESS në tregun e energjisë elektrike?

Po. Operatori i sistemit të ruajtjes mund të blejë dhe shesë energji elektrike, të ofrojë shërbime të ruajtjes dhe të ofrojë shërbime sistemore, sipas kushteve të parashikuara me Ligjin, rregullat e rrjetit dhe rregullat e tregut. Për sisteme të caktuara të ruajtjes me të paktën 1 MW fuqi maksimale të dorëzimit parashikohet edhe mundësia për pjesëmarrje në mekanizmin e balancimit.

A janë MW dhe MWh e njëjta gjë?

Jo. MW tregon fuqinë me të cilën BESS mund të ngarkohet ose shkarkohet, ndërsa MWh tregon sasinë e energjisë që mund të ruajë. Të dy parametrat janë thelbësorë për strukturën juridike, teknike dhe financiare të projektit.

BESS tashmë është çështje juridike dhe investuese

Zhvillimi i ruajtjes së energjisë me bateri në Maqedoninë e Veriut po hyn në një fazë të re.

Ligji nuk e trajton më ruajtjen vetëm si funksion teknik të sistemit elektroenergjetik. BESS mund të jetë objekt energjetik i pavarur, pjesë e integruar e një centrali elektrik dhe mjet për pjesëmarrje në tregje dhe në shërbimet sistemore.

Në të njëjtën kohë, detyrimi për ruajtje te burimet e ndryshueshme të energjisë së rinovueshme, numri i madh i iniciativave BESS në Planin Vjetor dhe kufizimet e rrjetit elektroenergjetik nënkuptojnë se sistemet me bateri do të kenë ndikim gjithnjë e më të madh në mënyrën se si zhvillohen projektet e reja diellore dhe ato me erë.

Prandaj, për investitorin pyetja kryesore nuk është vetëm “cilën bateri duhet ta blejmë?”, por:

Si duhet ta strukturojmë projektin në mënyrë që BESS të mund ta kryejë juridikisht, teknikisht dhe komercialisht funksionin për të cilin është investuar?

Përgjigjja duhet të përcaktohet që në fazën e zhvillimit – para se të fiksohen teknologjia, kyçja dhe kontratat kryesore të projektit.

Shënim: Ky tekst ka karakter të përgjithshëm informues dhe nuk përbën këshillë juridike. Regjimi juridik konkret varet nga struktura, fuqia, lokacioni, kyçja dhe statusi i secilit projekt individual. Teksti është përditësuar deri më 8 shtator 2026