Инфлуенсери, влогери и креатори во Македонија: кога станувате „давател на аудиовизуелна медиумска услуга“ и што значи тоа во пракса?

Инфлуенсерите, влогерите и креаторите во Македонија, се регулирани со посебен правилник. На 21.07.2025 година, Агенцијата за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги (АВМУ) донесе посебен правилник што се однесува на физички лица кои преку интернет обезбедуваат видеосодржини „по барање“, односно содржина што публиката ја гледа во време кое самата го избира (на пример, видеа на YouTube, Instagram, TikTok и слично).

Овој правилник не е „нов закон за инфлуенсери“, туку подзаконски акт кој го уредува прашањето: кога едно физичко лице се смета за давател на аудиовизуелна медиумска услуга по барање и како се врши евидентирање во регистар.

„Закон за инфлуенсери“ – што значи тоа во реалност?

Иако колоквијално се користи изразот „закон за инфлуенсери“, правно гледано, регулирањето се прави преку подзаконски акт. Сепак, ефектот за многу креатори е сличен како „закон“, бидејќи ако ги исполнувате критериумите, тогаш имате конкретна административна обврска: да поднесете пријава за евидентирање и да добиете потврда дека сте внесени во регистарот.

Од аспект на правна пракса, најголемата вредност за креаторите е јасно да утврдат дали навистина влегуваат во опфатот. Особено „сиви“ ситуации може да има кај профили што имаат голема публика, но не монетизираат; или монетизираат повремено, но немаат континуитет и каталог; или пак објавуваат видеа кои не се уредувачки организирани како услуга, туку се приватни/спонтани. Во такви случаи, правилната правна проценка пред поднесување пријава е корисна, затоа што еднаш кога ќе се влезе во формална рамка, очекувањето е да се почитуваат и останатите правила што се врзуваат со медиумски услуги (на пример, транспарентност за комерцијални содржини, внимание при содржини што можат да допрат до малолетници и слично).

Кои инфлуенсери ги опфаќа „законот за инфлуенсери“?

Правилникот не цели секого што има профил на социјални мрежи. Логиката е насочена кон креатори кај кои активноста изгледа како организирана услуга: се создава и објавува видео-содржина редовно, постои „каталог“ што публиката го гледа по сопствен избор, и активноста има економска димензија (на пример преку монетизација, спонзорства или комерцијални соработки). Дополнително, правилникот користи праг од 10.000 следбеници/претплатници како индикатор дека содржината е наменета за поширока јавност, и предвидува критериум за активност во последните 12 месеци (на пример, минимум број објавени содржини).

Ова е клучно за правилно толкување: „законот за инфлуенсери“ (во смисла на правилата што важат) не се активира само затоа што имате публика, туку затоа што комбинацијата на фактори покажува дека обезбедувате услуга до јавноста со уредувачка контрола и пазарна/економска улога.

Напомена: Овој текст претставува информативна содржина, пренесена од важечките Закони во Македонија со лично мислење на авторот. Содржината во никој случај и во ниеден дел не треба да се смета за стручен совет.

ЗАКАЖИ СОСТАНОК СО НАШИОТ ТИМ